ابو القاسم سلطانى
68
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
بيمارىهاى كليه و مثانه و جهت تقويت اعضاء داخلى و گسستگى عضله موثر مىباشد و خوردن جوشانده آن با انجير در سرفه و تنگنفس سودمند است و پاشيدن كوبيده شده گياه خشك بر جراحات ، باعث روياندن گوشت و ضماد آن موجب تحليل رفتن هيدروسل مىشود و چنانچه خشك شده گياه را در آب جوشانده تا به نصف برسد و صاف نموده بنوشند اعضاء داخلى و كبد ضعيف را تقويت مىكند . زنان مغرب گياه تازه را با آب انگور جوشانده صاف نموده هر روز مقدار يك كاس يا رطل [ حدود 406 گرم ] آن را به منظور لينت دادن به مزاج ، زيبا شدن رنگ چهره ، فربه كردن بدن و پاك نمودن رحم مىنوشند ( 3 * ) . آن را از اسپانيا مىآورند ( داود انطاكى : 4 * ) . حكيم مومن و عقيلى خراسانى ، خاصيت جلوگيرى از خونريزى را به خواص ذكر شده فوق اضافه نموده و طبيعت آن را در اول سرد و در درجه دوم خشك دانستهاند ( 5 * ) . تركيبات شيميائى : در تركيب گياه ايزوكورسىتين ، نيكوتين ، پالوسترين ، فيتوسترل ، تانن ، ساپونين و اسيدهاى سيليسيك ، استهآريك و لينولانيك اسيد و مواد معدنى نظير كلسيم ، پتاسيم ، منيزيم ، فسفر ، آهن ، منگنز ، آلومينيوم و به ويژه سيليس 4 / 6 درصد و در هر كيلوگرم گياه تازه 200 تا 260 ميلىگرم ويتامين C همچنين ويتامين B وجود دارد . خواص : بندآورنده خون ، قابض ، مدر ، ضد سنگ ، تامينكننده مواد معدنى لازم براى بدن . موارد مصرف مانند E . arvense مىباشد . گياه را به پارسى دم اسب كبير و تركمنى ريش ( نام محلى ) مىنامند . ( 1 * ) - دياسقوريدوس م - 4 ش 40 ص 325 ( 2 * ) - قيله Hydrocele ( 3 * ) - تت جامع مفردات ابن بيطار ج 1 ص 56 ( 4 * ) - تذكره داود انطاكى ص 57 ( 5 * ) - تحفه حكيم مومن 33 ، مخزن الادويه 106 Code - 2261 قنطريون Equisetum ramosissimum Desf . قنطريون گونهاى دم اسب مىباشد . گياهى است پايا ، علفى ، زمستانى به ارتفاع 100 - 20 سانتيمتر ، داراى شاخههاى بسيار بلند كه از گره ميانى روئيده شده است ، ساقه زبر و سنبله هاگزا متعدد مىباشد .